Девствените шуми, како оние во Малешевијата, се многу ретки во Македонија и пошироко. Затоа се од посебно значење, особено во време кога се уништуваат се` повеќе шуми. Сепак, во Македонија нема заштитени шуми.

Кожуф е планина која се наоѓа на границата помеѓу Македонија и Грција. Највисок врв на Кожуф е врвот Зеленбрег висок 2.171 метар. Кожуф е познат по своите природни вредности. Во неговите падини се наоѓа античкиот рудник Алшар каде се наоѓаат минерални богатства од лорандит - минерал за кого се поврзуваат многу квази-научни тврдења. Кожуф и околината е и еден од неколкуте локалитети каде може да се сретне дрвото гол човек (Arbutus andrachne) како и познатите кожуфски боровинки.

Пештерата Бела Вода се наоѓа од десната страна на реката Вардар на само неколку стотици метри низ водно од Демир Капија, односно околу 300 метри по стариот тунел и пат за Гевгелија, веднаш под карпите кај патот. Влезот во пештерата многу тешко се воочува бидејќи е речиси хоризонтален. Всушност самиот влез таков како што е денес, не е природен туку е ископан два метра вертикално во земјишен насип на кој е изграден стариот пат и железничката пруга.

Со популаризацијата на престојот во природата и рекреација на отворено, рибниците во Македонија станаа привлечни места за домашните и странските посетители. Мали рибници, уредени со ресторан и објекти за рекреација се` почесто може да се сретнат низ македонските водотеци. Дел од нив преставуваат исклучиво сточарско-индустриски објекти наменети за одгледување на моно или поликултури на риби, но повеќето се користат за привлекување туристи.

Зелените површини низ поголемите градови во Македонија постојано се намалуваат. Во октомври ги прашавме граѓаните колку се задоволни со урбаното зеленило во нивните градски средини. Дознавме дека речиси 90% од испитаниците не се задоволни со зеленилото во нивната средина, a само 7% се задоволни, додека 3% се изјасниле дека немаат став за темата.

Колешинските Водопади се наоѓаат на северните падини на планината Беласица, во долниот тек на реката Баба, на надморска височина од 500 метри. Се вбројуваат меѓу највисоките водопади во Македонија со височина од 15 метри и со широчина на падот од околу 6 м. Според настанокот тој е тектонски водопад, создаден во гранитни камења. Над Колешинскиот водопад, на оддалеченост од околу 100 метри се наоѓаат уште неколку помали водопади распоредени во низа, високи од 2 до 4 метри, кои припаѓаат на неговиот централен слив. Водопадите се наоѓаат во близина на с. Колешино, на 19 км од Струмица.

Како компензација за трасата на гасоводот на Водно, Градот Скопје добива средства за ревитализација на просторот кадешто ќе поминува гасоводот, по еден милион евра за пошумување на Скопска Црна Гора и за градското зеленило и зелени коридори на реките Лепенец и Серава. Во интервјуто за СамоПрашај.мк, градоначалникот на Скопје, Петре Шилегов најавува дека Водно и Матка ќе добијат законска заштита, ќе бидат засадени нови 8 илјади дрвја и ќе биде направен зелен покрив на ГТЦ.

На само  25 км од центарот на Скопје, покрај автопатот Е 75 се наоѓа Катлановскиот предел. Под Катлановски предел се подразбира долното течение на Пчиња, Бадарската Клисура, Катлановскиот Рид и Катлановската Бања. По своите хидролошки особини Пчиња е река која со себе носи голема количина на песочен материјал и често ги поплавува бреговите во долниот тек во Катланово. Поради тоа луѓето овде со години црпат песок. Старите песочни сепарации, сега наполнети со вода претставуваат центар на локалниот биодиверзитет каде живеат голем број риби, водоземци, влечуги, птици и инсекти.

Градското зеленило го прочистува воздухот и ја апсорбира прашината и штетните гасови за 30 до 40 отсто.

За секој скопјанец има помалку од 10 метри квадратни зеленило, што е далеку од европскиот просек од 25 метри квадратни зеленило по жител, колку што е потребно за здраво и хумано живеење.

Најголемиот дел од трите илјади садници од проектот „За зелена Битола“ се исушени или искорнати. Екологистите негодуваат за негрижата за градското зеленило и порачуваат дека зелените простори ќе помогнат за решавањето на најголемиот еколошки проблем на Битола - загадениот воздух.

Градскиот парк во Скопје има насади стари и повеќе од 100 години, а во него гнездат или мигрираат преку 90 видови птици.

Тенките високи стебла со изразито широки листови во форма на срце и големите розови цветови ја прават пауловнијата многу популарно украсно растение во западноевропската хортикултура. Постојат седум видови на ова азиско растение и речиси сите се користат за украсување на паркови, ботанички градини и зоолошки насекаде низ Европа.

Бреговите на вештачкото езеро Паљурци се живеалиште на повеќе видови чапји и корморани. Акумулациите како оваа имаат големо значење за зачувување на биодиверзитетот бидејќи во нив живеат голем број водоземци, влекачи и водни инсекти, а се извор на храна и на водните птици.

Локалитетот Ѓол во гевгелиското поле е прибежиште за водните птици и птиците преселници, кои овде живеат, гнездат или престојуваат за време на нивната миграција. Ѓол е збор со турско потекло кој означува влажна ливада, па и овој локалитет, на ниска надморска височина од околу 45 метри, во зимските и пролетните периоди се наоѓа под големо количество вода. Ова создало одлични услови за мочуришна и блатна вегетација и живот на голем број водоземци, влечуги и водни инсекти.

Рекреативното езеро Треска близу скопското село Сарај пропаѓа со децении. Монтажните градби се распаднати, бетонските плочи испукани, а наоколу има расфрлан смет и изгорени површини од логорски оган. Во еден од разрушените објекти се чува слама за добиток, а низ комплексот пасат крави.

Кањонот Матка е еден од најрепрезентативните природни локалитети во Македонија, кој се наоѓа на 15 километри југозападно од Скопје. На површина од околу 5.000 хeктари, кањонот претставува мозаик од различни геолошки и биолошки вредности. Матка е резерват на голем број реликтни и ендемични растенија и животни. Од вкупно 1000 растенија, околу 200 се ендемити или реликти. Но поради големиот притисок од посетителите и негрижата од управувачот на кањонот – Град Скопје, Матка ја губи природната вредност.

Урбаното зеленило ја апсорбира прашината и штетните гасови за 30 до 40 отсто. Во делови на градот со интензивно зеленило, загаденоста на воздухот е за два до три пати помала од другите населби. Градските паркови штитат од бучава, силно сонце и ветрови и го намалуваат стресот од секојдневните обврски. Во време на се` поголема урбанизација и еколошки проблеми, ќе успееме ли да го задржиме градското зеленило?

На врвот на Водно им пркосат на багерите, а долу во име на сите Скопјани ја бијат институционалната битка „Не низ Водно“. Само прашај ги праша трите активистки Жаклина Мијалковиќ-Анастасова (машински инженер), Мира Беќар (доцент на Филолошкиот факултет “Блаже Конески“) и Татјана Стојановска (машински инженер), дел од граѓанската иницијатива „Го сакам Водно“ од каде ја црпат истрајноста и мотивираноста со месеци неуморно да ги изложуваат аргументите зошто трасата за изградба на гасоводот не смее да минува низ Водно.

Заради геолошките и природните специфики на Лесново, постои иницијатива оваа област да се прогласи за заштитено подрачје од УНЕСКО. Од Центарот за развој на Источниот плански регион, кој е еден од иницијаторите, велат дека ако геолошкото наследство се заштити, а природните ресурси се користат на одржлив начин, тоа ќе ја подобри економската благосостојба на жителите.

Малкумина знаат дека Македонија има полупустина. Орлово Брдо е дел од неа и е заштитетно подрачје за да се зачуваат специфичните растителни видови. Меѓутоа, општината Неготино, која треба да управува со локалитетот, нема ниту план за менаџирање, ни пари да го заштитува.

Во Македонија 86 подрачја се правно заштитени за да се зачува нивната специфична биолошка разновидност. Меѓутоа, природните реткости се уништуваат главно со дива сеча и загадување со отпад бидејќи повеќето општини, кои управуваат со заштитените подрачја, немаат пари да ги штитат, а не се одвојуваат доволно средства ниту од Министерството за животна средина. Покрај заштитата на биолошката разновидност, од заштитените подрачја корист може да имаат и туризмот, фармацијата, медицината, текстилната, па дури и филмската индустрија, со што ќе се намали невработеноста и ќе се подигне животниот стандард на населението.

Со документарецот за Орлово Брдо и за Лесново, #СамоПрашај го започнува серијалот на еколошки документарни филмови „Дома“ кои ќе ги изработува Институтот за комуникациски студии.

Смоларски водопад — водопад сместен на северните падини на планината Беласица, по текот на реката Ломница, на надморска висина од 600 м во регионот на селото Смолари. Селото Смолари се наоѓа во северното подножје на планината Беласица во областа позната како Подгорие. Водопадот  е оддалечен 28 километри од градот Струмица.

Високо издигнат над градот Струмица и Струмичката котлина се наоѓа локалитетот Чам Чифлик.  Првично со решение на Националниот институт за заштита на спомениците на културата, шумата од црн бор во локалитетот Чам Чифлик е прогласена за специјален резерват. Сега локалитетот се наоѓа во категоријата Парк на природата заедно со локалитети како Катлановски предел и Езерани.

Заштитата на Моноспитовско Блато како неопходна мерка и обид да се стопира загубата на биодиверзитетот била разгледувана и усвоена уште во осумдесеттите години од минатиот век. По повеќегодишни истражувања на вегетацијата во Моноспитовско Блато од страна на домашни и странски истражувачи, утврдени се вредни флористички елементи со извонредно научно значење. Врз основа на тоа, Републичкиот завод за заштита на природните реткости во 1986 година предлага Моноспитовското Блато да се заштити во категоријата Споменик на природата.

Во Македонија постојат три природни езера, неколку пештерски и леднички езера и околу 20 тина вештачки езера и акумулации. Овие водни системи, најчесто создавани во 50-тите и 60-тите години од минатиот век, се користеле како резервоари за наводнување, регулирање на водните текови на реките, но и за рекреација.

Габровските Водопади се наоѓаат веднаш над с. Габрово, на падините на Беласица. Тие се најмали од трите беласички водопади, Смоларски и Колешински. До Габровските Водопади води нов локален пат во правец кон с. Габрово. Водопадите се сместени на крајот на од селото од горната страна. Пред нив, се наоѓа мал уреден паркинг од кои продолжува и шумска уредена поплочена патека. Во околината се наоѓат клупи и мали летниковци. Коритото на водопадите е уредено со бетонски парапет, а дел од водата во бетонски канал се упатува кон селото. Сето ова целосно ја нарушува природноста на локалитетот. Освен тоа околу клупите и летниковците се наоѓа големо количество на отпад, а тој може да се сретне и во водата на водопадите.

Кирил Пржо

Поради малиот проток на вода во реката Вардар, за разлика од Дунав, каналот Дунав-Морава-Вардар-Егеј е неизводлив во Македонија, а инвестициите, кои според проценките ќе изнесуваат од 8 до 17 милијарди долари, ја доведуваат во прашање неговата исплатливост.

Кирил Пржо Арсовски

Во последните години се соочуваме со се` поголемо уништување на македонските шуми; огромни површини на шуми се уништени од нелегална сеча или шумски пожари. Во историски период во кој секое дрво прави разлика во глобалните климатски промени, Македонија се` уште гледа на шумите како на ресурс кој чека да биде исцрпен.

Кирил Пржо

Градскиот парк во Скопје како и сите останати урбани паркови во државата мора да ја задржат својата основна функција и причина поради кои се посетуваат, а тоа е простор за мир, релаксација и рекреација.

Кирил Пржо

Територијата и популацијата на балканскиот рис во Македонија се намалуваат, иако тој е под целосна законска заштита, а единствената област за негова репродукција е Маврово.

Кирил Пржо

Во Македонија постои сериозен системски проблем за контрола на движење во природата, па со тоа најголемата одговорност за безбедноста на околината паѓа на совеста на рекреативците и посетителите. Посетата е делумно регулирана во националните паркови, а за сите останати подрачја не постои една општа служба што би се грижела за состојбата и управувањето директно на терен.

Кирил Пржо

Лошото управување со заштитените подрачја може негативно да се одрази врз економијата, бидејќи се зголемува можноста за природни катастрофи, а со тоа и можноста за отстапување големи финансиски средства во име на отштета, репарација и осигурување. И покрај тоа, примерите за системско уништување на заштитените подрачја се се` почести.

Кирил Пржо и Магдалена Петкова

Состојбата на националниот парк „Галичица“ е прашање од национално значење. Најавите за изградба на големите проекти директно го загрозува статусот на поголемиот дел на подрачјето што се наоѓа под различна заштита.

Магдалена Петкова и Кирил Пржо

Охрид во изминатиот период беше посочен како подрачје под голема закана, наречен европски Галапагос од неколку светски медиуми. Зарем светот треба да не убедува за значењето што го поседува Охридското Езеро?

Кирил Пржо

Во населбите кадешто има паркови или парк-шуми загаденоста на воздухот е за два до три пати помала од другите делови на градот.