Јавноста постојано се жали на миризбата и чадот што доаѓаат од локалните и градските депонии. Се повеќе е очигледна потребата од модерни регионални депонии во Македонија.  Во ноември ги прашавме граѓаните дали знаат каде завршува нивниот отпад. Изненадувачки половина од испитаниците одговориле дека знаат, а половина дека не знаат каде завршува нивниот отпад. Во меѓувреме се зголемува бројот на диви депонии насекаде низ државата.

Југослава Дуковска

Владата се обидува со паушални мерки во наредниве две години да ја решава катастрофалната состојба во која се наоѓаат македонските градови, пред се`, Скопје, во кој живее третина од популацијата во државата, но и Тетово, повеќекратен европски и светски рекордер со повеќедневни енормни концентрации на отровни состојки во воздухот, и другите, не помалку затруени македонски градови!

Македонија не може да се пофали со многу нови и модерни автопатишта, но дури и оние кои ги имаме наликуваат на ленти за отпадоци во големи депонии. Поради некултурата на возачите и недостигот од свест за потребата да се заштити животната средина нема автопат во земјава или патарина покрај кои нема купишта отпадоци. Институционалната негрижа односно повремените акции за чистење не помагаат да се смени оваа грда слика.

Најмалку 500 илјади кубни метри дрва годишно се набавуваат незаконски, проценува деканот на Шумарскиот факултет во Скопје, Кирил Сотировски. Според него, од дивата сеча се заработува над 25 милиони евра годишно, или во изминатите 20 години, овој нелегален бизнис вредел речиси две милијарди евра.

Дрвокрадците на Скопска Црна Гора ништат се` пред себе. Битно им е да заработат од бесправната сеча, дури и по цена да одземат живот, сведочат четворицата шумочувари кои признаваат дека немаат моќ да ги сречат организираните дрвокрадци.

Околу 35,2 илјади хектари шума се загубени во Македонија во изминатите 17 години поради бесправна сеча и прекумерно планско сечење, покажуваат податоците на „Глобал форест воч“. И покрај тоа, за изградбата на гасоводот на Водно треба да се исечат речиси 8 илјади стебла - плански насади стари и по 50 години, а почвата ќе биде соголена, предупредуваат екологистите.

Над 35 илјади хектари шума се загубени во Македонија во последните 17 години, поради бесправна и прекумерна планска сеча на дрва, покажува извештајот на „Глобал форест воч“. Проценките се дека шумската мафија заработува и до 25 милиони евра годишно од нелегалното сечење дрвја. Сепак, службена одговорност во МВР и во Македонски шуми досега нема. Научниците предупредуваат дека за масовното пустошење на шумите придонесува и планското сечење, како што е случајот со изградбата на гасоводот на Водно од страна на Владата.

Југослава Дуковска

Дали на олтарот на развојот (читај: профитот) ќе биде жртвуван цел еден регион и неговите потенцијали за производство на храна, додека државата неуверливо ќе го убедува локалното население дека рудниците нема да му го уништат животот?

Во Скопје се' уште се сечат дрвја. Еколошката состојба на градот и сечата на дрвја е една од најголемите грижи на граѓаните на Скопје во последните години. Иако во неколку наврати беше најавен мораториум на сечата – речиси не постои месец во кој низ Скопје не се исекле, стари, возрасни развиени дрвја.

Стружани бараат да се спречи депонирање смет на струшката депонија која е на само 500 метри од првото населено место и на еден километар од Охридското Езеро. Велат дека безбедна локација за изградба на регионална депонија е Дебрца, но дебрани едногласно се спротивставија на референдум против изградбата на центар за управување со отпад во нивната општина.

Во Македонија годишно се прави околу 700 илјади тони отпад, односно секој човек по околу 350 килограми годишно. Деведесет проценти од ѓубрето завршува на дивите депонии, за кои се проценува дека ги има околу илјада во целата држава.

На стотици депонии, големи колку фудбалски игралишта, секојдневно се истураат по стотитици тони ѓубре, што се ризик и за животната средина и за здравјето на граѓаните. Дали Македонија може да изгради центар за интегрирано управување со отпад?

Во последните денови, скопјани активно споделуваат видео снимки и фотографии од змии снимени во централното градско подрачје, низ скопските населби и во близина на Градскиот парк во Скопје. Појавата на змии во урбаните средини може директно да се поврзе со нехигиената во градот.

Селото Казандол e одалечено 7 километри јужно од градот Валандово, во областа Бојмија на надморска висина од 500 метри. Селото има умерена пријатна планинска клима невообичаена за жешкото југоисточно поднебје на Македонија.

Југослава Дуковска

„За жал на сите нас, Водно не е заштитено подрачје!“, креваше раменици Макрадули од говорницата на јавната дебата модерирана од неговиот сопартиец Шилегов. Епа, добар ден, заменик-министре за животна средина. Што ли беше во описот на Вашето работно место ако не заштита токму на природни подрачја кои се од посебно значење, а такво значење му било признато на Водно уште во 1970 година, кога беше завршен гигантскиот и макотрпен зафат за негово пошумување и беше прогласено за парк-шума.

Граѓани на кои им е преку глава од валкани улици и расфрлан отпад, ги зедоа метлите во свои раце. Секој викенд на Фејсбук групата Не биди ѓубре се најавува локацијата за чистење низ Скопје. Досега се чистеше во дворот на Клинички центар, платото пред Универзална сала, кај Соборниот храм и уште неколку локации. Иницијаторката на оваа група, актерката Ирена Ристиќ вели дека агендата за септември е направена.

Топењето на варовник за добивање вар во варџилници е занает кој постои во Македонија со векови. Во старите, од камен ѕидани печки се ложи оган кој достигнува над 1000 целзиусови степени - услов да се оствари физичко-хемиската трансформација од варовник во вар.

Дивите депонии се еден од најголемите еколошки и комунални проблеми во Македонија. Во Македонија има 54 комунални и стотици диви депонии кои се со висок ризик за животната средина. Посебен проблем се малите диви депонии што се наоѓаат околу викенд населбите во близина на поголемите градови. Најчесто овие населби немаат регулиран комунален третман на отпадот, па несовесните граѓани го фрлаат отпадот во дупки, долови и во близина на регионалните и локалните патни правци.

Дали измените во Законот за минерални суровини, според кој се предвидува исфрлање од употреба на цијанид и сулфурна киселина при рударските процеси, ќе влеат малку надеж кај валандовчани дека можеби ќе се стопира работата на рудникот Казандол. Валандовчани се плашат дека со отворање на рудникот, Валандово ќе го изгуби брендот на еколошки град, а тие ќе го изгубат пазарот за нивните земјоделски производи. За ова било разговарано и со премиерот Заев да се најдат правни норми за да се затвори прашањето. Од најплодната валандовска котлина, во ResPublica видео подкаст разговараме со проф. д-р Борис Таневски, биолог и агорхемичар, екологисти од локалните иницијативи и градоначалникот на Валандово, Перо Костадиновски.

Татјана Чакулев

Наместо да се чека два дена по ред РМ10 да се качат над 200 микрограми на метар кубен, мерките против загадувањето треба да се активираат еден ден пред да се очекуваат така високи вредности.

Во Карпош и Аеродром, исто како и во другите скопски општини, со години има пространи диви депонии, затрупани со шут и ѓубре на кои анонимни луѓе горат најразличен нелегален и опасен отпад и кои придонесуваат за загадување на воздухот во Скопје. Исто така, мини депонии на кои се расфрлани материјали од непознато потекло се и круговите на индустриските зони, без разлика дали се активни или напуштени, како на пример кај поранешна „Стакларница“ во Кисела Вода. Ѓубрето се фрла и покрај скопските реки, под мостовите, насекаде.

Во Македонија има три основни столба кои ќе помогнат да се намали загадувањето - намалување на потрошувачката на електрична енергија, користење обновливи извори на енергија и гасификација. Со мерките за енергетска ефикасност и користењето на обновливите извори на енергија, до 2035 година може да се намали загадување кое е еднакво на денешното загадување од РЕК Битола. Дел од приоритетните мерки кои треба да се применат се субвенции за греење кое не загадува, домаќинствата да вградуваат сончеви колектори за производство на струја, проширување на топлификацискиот систем, промена на сообраќајниот режим во Скопје, автобуси на електричен погон и забрана за градежни активности кога загадувањето надминува одредена граница. ResPublica видео подкаст со професорот Константин Димитров од Центарот за енергетска ефикасност и Соња Ристеска од Аналитика тинк тенк.

Отворањето на рудници во југоисточна Македонија воопшто не е оправдано зашто ќе бидат темпирани еколошки бомби. Од другата страна на државата, Шара треба да се прогласи за национален парк заради нелегалното сечење дрвја и лов на дивеч и неконтролираното пробивање патишта и градење куќи и хотели. Новата влада треба да води т.н. зелена економија, која ќе овоможи приходите од искористувањето на природните ресурси да ја унапредуваат животната средина, а не да профитираат само мал број луѓе. За еколошките приоритети во државата, во ResPublica видео подкаст зборуваат Антонио Јованоски од еколошкото-младинско здружение „Гоу Грин“ и биологот Кирил Арсовски.

Илјада депонии. Педесетина општински, но без дозволи за работа.                        

Ефектите од загадувањето почнуваат да се одразуваат и врз езерата, кои што претставуваат едни од најголемите природни богатства на Македонија. Дали надлежните институции соодветно постапуваат и се грижат за заштита на езерските води? Колекторскиот систем на Охридското езеро е најголемиот и најзначајниот во западна Македонија, а работи со половина капацитет.

Само неколку општини имаат капацитет да ги спроведат регулативите за Б-интегрирани еколошки дозволи. На терен владее вистински хаос. Нема координираност меѓу централната и локалната власт. Една иста парцела добива дозвола и за куќа и за фабрика.

Александар Самарџиев

Дали луѓето кои ја уништуваат природната околина ги прифаќаат информациите дека последиците ќе ги почувствуваат и самите? Ако не се плашат дека тоа ќе влијае врз нивното здравје, се плашат ли од законските санкции, како парични казни, па дури и затвор. Како мисли и како постапува еден поединец, зависи каква личност оформил уште од детството, а за подобри морални вредности кога се оформува младата личност придонес може да даде изучувањето на етиката.

Гоце Трпковски

Дебатата за загадениот воздух се сведува на безначајна размена на соопштенија меѓу ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ, кои засебно можеби личат на заокружени смисловни целини, но во поширокиот контекст се само обични, дури и евтини логички замки, особено кога владејачката партија драматично изразува загриженост за загаденоста на Куманово.

Годишно губиме до 1.200 смртни случаи заради последиците од загадениот воздух. Со тоа, аерозагадувањето е најчестата еколошка причина за смртност кај населението. Ако не се почне со преземање сериозни мерки против загаденоста, луѓето многу помлади ќе заболуваат хронично од белодробни, срцеви и мозочни болести, а животниот век ќе се скрати за најмалку 4 години.

Кирил Пржо

Информациите за загадувањето на воздухот во Македонија, нас, граѓаните, не доведуваат во состојба како кога имаш камче во чевелот што ти пречи, но не знаеш колкаво е, од каде е, колку време ти е во чевелот и како ќе влијае врз твоето здравје. Никој во Македонија не знае точно колку е загаден воздухот бидејќи податоците кои се достапни во државава се непрецизни и не може да ги сметаме како вистинити.

м-р Анета Шијакова

Повеќето општини во Македонија изготвија локални еколошки акциски планови, но константната загаденост на воздухот укажува дека недостигаат стратегиски и долгорочни решенија. Непреземањето на енергични мерки за ваков сериозен проблем не смее да се толерира, особено што во државата има експерти со релевантни предлози од оваа област. Истовремено, Македонија не е првата држава во светот која се соочува со загадување на воздухот и треба да ги искористи добрите практики од други земји за да се справи со овој проблем.