Ballkani dhe korrupsioni i nivelit të lartë: Peshqit e mëdhenj arrestohen, por prapë notojnë

Shumë i kujtojnë ngjarjet e 21 tetorit në Shqipëri, kur ish-kreu i shtetit Ilir Meta u arrestua në mënyrë spektakolare. Në një arrestim filmik, policë të maskuar ia ndaluan makinën, e nxorën me forcë prej saj dhe e arrestuan për tri pika të një aktakuze për korrupsion, secila e lidhur me kohën e tij në funksione të larta qeveritare. Sot, lideri i Partisë së Lirisë (ish-Lëvizja Socialiste për Integrim) pret gjykimin për akuzat e ngritura nga Prokuroria e Posaçme (SPAK), të cilat mund ta mbajnë ish-presidentin pas hekurave për dekada.

Shqipëria është këto ditë në qendër të vëmendjes edhe te fqinji i saj lindor, Maqedonia e Veriut, ish-funksionari i lartë qeveritar i së cilës Artan Grubi, duke u ikur hetuesve, u nis për në Kosovë dhe prej andej, sipas deklaratave publike të funksionarëve të tjerë të lartë qeveritarë, u strehua në Shqipëri. Arratisja e Grubit shkaktoi tronditje të madhe në vend, sepse në qeverinë e mëparshme socialdemokrate ai njihej si njeriu i dytë më i fuqishëm, dhe ky ishte edhe posti i tij – zëvendëskryeministër i parë.

Në Kroaci, ndërkaq, në mes të muajit të kaluar, u arrestua papritur ministri i Shëndetësisë Vili Beroš, një nga politikanët më të dukshëm në vend gjatë pandemisë së koronavirusit. Beroš ishte „në shënjestër“ të Prokurorisë Publike Evropiane (EPPO), dhe arrestimin e kreu Zyra kroate për Luftën kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (USKOK). Prokurorët evropianë e ndoqën për marrje ryshfeti, ndërsa ajo vendase për ndikim të paligjshëm. Bashkë me ministrin u arrestuan edhe një ish-drejtor i një spitali në Zagreb dhe një sipërmarrës serb; sipërmarrësi dyshohej se ishte favorizuar në prokurimin e disa pajisjeve mjekësore, gjoja i mbështetur nga një person që prej dekadash figuron në kronikën e zezë. Beroš kaloi dhjetë ditë në paraburgim, kryeministri e shkarkoi nga posti i ministrit, dhe kur doli nga paraburgimi ai njoftoi se do ta përdorte mundësinë ligjore të njohur si „6 + 6“, e cila i lejon të marrë edhe gjashtë paga të plota dhe gjashtë gjysmë paga – dhe paga e tij, duke pasur parasysh se qeveria ua rriti pagat ministrave këtë verë dhe se Beroš ishte edhe zëvendëskryeministër, nuk është më pak se 4.700 euro.

Edhe në Mal të Zi, që nga viti 2022, kur nisi „gjuetia e peshqve të mëdhenj“, dhjetëra funksionarë të lartë shtetërorë janë arrestuar me dyshimin për krime të shumta në fushën e korrupsionit dhe krimit të organizuar. Pas hekurave të burgut të Spužit përfunduan ata që për dekada mbanin pozita drejtuese, që formalisht ndanin drejtësi dhe e mbronin sistemin nga krimi, por joformalisht ishin pjesë e rrjetit që i kapi institucionet e Malit të Zi, të cilat nuk do të çlirohen shpejt nga kthetrat e krimit. Tezat për Malin e Zi si „shtet i kapur“, në të cilin policia, prokuroria dhe gjyqësori u shkrinë me mafien, u konfirmuan në praktikë në më pak se dy vjet. Disa nga të arrestuarit konsideroheshin miq të ngushtë të ish-presidentit Milo Đukanović.

Gjykime të gjata

Në rajon është bërë e zakonshme që peshqit e mëdhenj të arrestohen, megjithëse gjykimet e tyre zgjasin veçanërisht shumë, sepse angazhojnë avokatë të shtrenjtë të aftë në manipulimin e procedurave gjyqësore. Dhe disa, si në Maqedoni, vendosin të ikin jashtë vendit, duke e turpëruar shtetin dhe duke e ekspozuar policinë ndaj talljes. Këtë vit ishte Artan Grubi, ndërsa gjashtë vjet më parë edhe ish-kryeministri Nikolla Gruevski iku në mënyrë sensacionale, duke preferuar që prangat t’u vendoseshin bashkëpunëtorëve të tij më të ngushtë, ministrave Gordana Jankulloska dhe Mile Janakieski, ndërsa për vete zgjodhi destinacionin e të arratisurit – Budapestin, ku edhe sot i gëzon ditët si azilkërkues.

Në vend të Gruevskit, publiku në Maqedoni e pa një spektakël me arrestimin e Kryeprokurores Speciale Katica Janeva – e preferuara e Revolucionit Shumëngjyrësh, me të cilën takoheshin të gjithë ambasadorët e huaj dhe zyrtarët e huaj që vinin për vizitë, dhe e cila në fund u kap duke zhvatur dhe duke marrë ryshfet për ta shpëtuar një biznesmen të pasur nga ndjekja penale. Ajo ende po e vuan dënimin me burg.

Bllagoja Pandovski, kryetar i Transparency International Maqedoni, thotë se në rastet me profil të lartë, pra në rastet e korrupsionit të nivelit të lartë, ndikimi që kanë këta persona për shkak të pozitave dhe pasurisë së tyre shpesh e pengon vënien në vend të drejtësisë apo arritjen e një epilogu ligjor.

„Në vend që klima në vendin tonë të hapet dhe të kontribuojë në luftën kundër korrupsionit – kam parasysh konkretisht pushtetin ligjvënës – këtu po bëhen lëvizje që janë në kundërshtim me agjendën antikorrupsion“, thotë ai.

E njëjta mund të thuhet edhe për Malin e Zi, i cili ka shembullin e Kryetares së Gjykatës Supreme. Në prill të vitit 2022, Mali i Zi arrestoi Vesna Medenicën – „zonjën e parë të gjyqësorit malazez“ – e cila e drejtoi Gjykatën Supreme për tre mandate dhe nga ai pozicion ushtroi ndikim të paligjshëm në disa çështje gjyqësore. Sipas të dhënave të Europolit nga aplikacioni Sky, të cilin kriminelët e përdornin për t’i dërguar mesazhe njëri-tjetrit, djali i saj Miloš ishte i përfshirë në kontrabandë cigaresh dhe trafik droge.

Medenica kaloi gjashtë muaj e gjysmë në burg, dhe aktualisht kundër saj po zhvillohen disa gjykime dhe hetime, në të cilat prokuroria e akuzon për pjesëmarrje në një organizatë kriminale ndërsa ishte Kryetare e Gjykatës Supreme. Sipas aktakuzës së Prokurorisë Speciale të tetorit 2022, atë organizatë kriminale e drejtonte djali i saj Miloš Medenica, i cili ende është në paraburgim.

Por shembuj të tillë janë larg ndryshimit të vetëdijes së shoqërisë se nuk duhet të bëhen keqpërdorime. Këtë e theksojnë edhe ata që e njohin situatën.

„Edhe pse vitet e fundit ishim dëshmitarë të arrestimit të Kryetares shumëvjeçare të Gjykatës Supreme, e cila është gjithashtu ish-Kryeprokurore e Shtetit, si dhe të arrestimit të dy ish-drejtorëve të Drejtorisë së Policisë, dhe edhe pse politikanë nga qeveria e mëparshme u akuzuan për korrupsion dhe krime të ndryshme, dhe aktualisht kemi dhjetëra policë në paraburgim, do të ishte logjike të pyesim nëse është e mençur që një qytetar i zakonshëm të shkojë të denoncojë një krim“, thotë Jelena Jovanović, gazetare shumëvjeçare e kronikës së zezë në të përditshmen malazeze „Vijesti“.

Rajoni i Ballkanit duket se prin në Evropë për kryeministra dhe presidentë që përfundojnë me pranga apo në fletarrestime ndërkombëtare për krime. Akuzat kundër ish-presidentit shqiptar Ilir Meta duken sikur janë marrë nga një film sicilian. Akuza e parë ka të bëjë me një nga skandalet më të mëdha financiare të Shqipërisë, që përfshin një kompani shtetërore të shpërndarjes së energjisë elektrike, një kompani private dhe një vrimë shumëmilionëshe në buxhetin e shtetit. Sipas SPAK-ut, Ilir Meta, atëherë ministër i Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës, u korruptua për ta lehtësuar marrëveshjen mes shtetit dhe kompanive private, duke u lejuar këtyre të fundit të përfitonin më shumë se 6,5 milionë euro në kurriz të buxhetit të shtetit.

Akuza e dytë pretendon se Meta mori para në këmbim të përdorimit të ndikimit të tij në favor të një kompanie telekomunikacioni. Akuza e tretë ka të bëjë me një marrëveshje korruptive me një biznesmen shqiptar: Meta gjoja mori përsipër të ndryshonte një ligj në parlamentin shqiptar sipas kërkesave të biznesmenit dhe në këmbim mori një vilë private.

Ilir Meta akuzohet gjithashtu për marrjen e kontratave për konsulencë dhe lobim në Shtetet e Bashkuara dhe për pastrimin e produkteve të veprës penale për të blerë një shtëpi në Tiranë. Akuza të ngjashme u ngritën edhe kundër deputetes Monika Kryemadhi, aleates së tij politike dhe bashkëshortes, e cila aktualisht po divorcohet nga Meta. Si Ilir Meta, ashtu edhe Monika Kryemadhi i mohojnë pretendimet, duke pohuar se hetimi i Prokurorisë së Posaçme është i motivuar politikisht për ta goditur opozitën në Shqipëri.

Sektori i telekomunikacionit është pikë e dobët në vendet e rajonit, sepse edhe në Maqedoni një rast i korruptimit të një kryeministri dhe ministrave është zvarritur për dekada dhe, megjithëse i mbështetur me prova nga SHBA-ja, nuk ka dhënë epilog gjyqësor në vend.

Rasti, i njohur si „Magyar Telekom“, i cili „shpërtheu“ në vitin 2017, u zvarrit nëpër labirintet gjyqësore për 12 vjet, por fatkeqësisht pa u dënuar protagonistët e korruptimit – ish-kryeministri Vllado Buçkovski, ministri i atëhershëm Musa Xhaferi dhe lideri i BDI-së Ali Ahmeti. Ndryshe nga pjesëmarrësit këtu, drejtuesit e kompanisë Elek Straub dhe András Balogh pranuan të paguanin gjoba prej më shumë se njëqind mijë dollarësh dhe morën ndalim pesëvjeçar për të shërbyer në çdo kompani publike. I pandehuri i tretë në këtë rast, Tamás Morvai, pagoi gjobë prej 60.000 dollarësh për falsifikimin e librave të kompanisë në lidhje me korruptimin. Ky është një shembull flagrant i korruptimit të provuar që mbeti i pandëshkuar në Maqedoni, që lidhej me hartimin e një ligji për telekomunikacionin që do ta pengonte konkurrencën për kompaninë e huaj.

„Mendoj se tendencat autokratike dhe arroganca në qeverisje janë forcuar gjatë dekadës së fundit“, thotë Zef Preçi, drejtor i Qendrës Shqiptare për Kërkime Ekonomike, e cila monitoron korrupsionin në organet qeveritare. Duke komentuar situatën në vendin e tij, ai theksoi se korrupsioni nuk është ulur. „Perceptimi është se ka sukses në luftën kundër korrupsionit. Megjithatë, matjet dhe vlerësimet e tërthorta të organizatave të tjera, si OpenData, zbulojnë se korrupsioni nuk është ulur. Megjithatë, fundi i pandëshkueshmërisë ka nisur, siç tregojnë rreth 700 çështje aktualisht aktive në Prokurorinë e Posaçme kundër Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit që përfshijnë zyrtarë të lartë“, thekson Preçi.

Shkarkime në vend të hetimeve

Vendet e të ashtuquajturit Ballkan Perëndimor zakonisht besojnë se anëtarësimi në BE është vendimtar për uljen e korrupsionit mes zyrtarëve të lartë. Por përvoja e Kroacisë nuk i konfirmon parashikime të tilla. Me arrestimin dhe gjykimin e kryeministrit Ivo Sanader, kroatët nisën një betejë kundër elitave politike të korruptuara që e zhvillojnë edhe sot, por megjithëse formalisht evropianë, ende „prodhojnë“ korrupsion në stil ballkanik.

Në janar, pak më pak se një vit më parë, mediat kroate u tronditën nga raporti vjetor i Transparency International për vitin 2023, në të cilin Kroacia u rendit e 57-ta nga 180 vende, me 50 nga maksimumi prej 100 pikësh. Në shikim të parë kjo duket „as mirë, as keq“, por krahasuar me anëtarët e BE-së, Kroacia është ndër më të këqijat. Ajo që ndoshta shqetëson më shumë në gjithë këtë është normalizimi i korrupsionit në publik, fakti që korrupsioni është i rrënjosur thellë në sistemin politik dhe se funksionarët politikë janë hallkë kyçe në përhapjen e tij.

Gjatë tetë viteve të qeverisë së HDZ-së të udhëhequr nga Andrej Plenković, u shkarkuan më shumë se 30 ministra – një numër i konsiderueshëm pikërisht për shkak të dyshimeve për skema të ndryshme korruptive. Jo shumë kohë më parë, pas vitesh procedurash gjyqësore, vetë partia u dënua për korrupsion.

Nëse më parë mund të krijohej përshtypja se USKOK-u nisi hetime, ngriti aktakuza dhe bëri arrestime pikërisht në momente politikisht „të përshtatshme“ për partinë në pushtet, kjo përshtypje u bë edhe më e fortë pasi gjykatësi kontrovers Ivan Turudić u emërua në shkurt Avokat i ri i Shtetit. Qeveria këmbënguli në emërimin e tij pavarësisht kritikave se ky gjykatës njihet për takime në orët e vona me të arratisurin më të njohur të Kroacisë nga drejtësia, ish-shefin e Dinamos së Zagrebit Zdravko Mamić, si dhe skandalit që shpërtheu kur rrodhën mesazhet që Turudić shkëmbente përmes WhatsApp-it me Josipa Rimac, ish-sekretare shtetërore e arrestuar me dyshimin për marrje ryshfeti.

Korrupsioni në nivelin më të lartë në vendet e Ballkanit shpaloset si një „reality show“: publiku ndjek një transmetim të drejtpërdrejtë në të cilin disa aktorë dalin nga kuadri, por të tjerë hyjnë menjëherë në të. Kuadri, natyrisht, është funksioni i lartë, i cili ofron mundësi të panumërta për keqpërdorim dhe pasurim personal.

Kështu në Mal të Zi përfunduan në burg dy ish-drejtorë të Drejtorisë së Policisë, Veselin Veljović dhe Slavko Stojanović. Veljović, „njeriu më i fuqishëm i sigurisë“ në Malin e Zi të pavarur, shërbeu dy mandate si drejtor i Drejtorisë së Policisë, mbajti pozita të larta policore ndërmjet tyre, dhe pastaj u bë këshilltar i ish-presidentit Milo Đukanović. Pas një viti në burg, Veljović u vendos në arrest shtëpiak; ai dyshohet se ka qenë anëtar i grupit kriminal të të arratisurit Aleksandar Mrkić, i cili u akuzua për kontrabandë cigaresh.

Drejtori i Drejtorisë së Policisë Slavko Stojanović përfundoi pas hekurave për përfshirje në kontrabandën e cigareve gjatë mandatit të tij, gjë që e ushqeu luftën mes klaneve kriminale dhe ngjalli gjithashtu akuza serioze për keqpërdorime dhe korrupsion në radhët e policisë.

Ish-zyrtari i lartë i policisë Zoran Lazović dhe ish-Kryeprokurori Special Milivoje Katnić u arrestuan në mes të prillit të këtij viti me urdhër të Prokurorisë Speciale të Shtetit. Lazović akuzohet për krijimin e një organizate kriminale, anëtarë të së cilës, përveç Katnić-it, janë prokurori special Saša Čađenović dhe djali i Lazović-it, Petar Lazović, agjent i Agjencisë së Sigurisë Kombëtare (ANB).

„Ishte e dhimbshme të shihje, veçanërisht për mua, duke lexuar shkëmbimet nga aplikacioni Sky apo mesazhet nga telefoni i Vesna Medenicës apo dosje të ndryshme, si i trajtonin këta njerëz institucionet që drejtonin – përfshirë Medenicën, Veselin Veljović-in, Zoran Lazović-in, Milivoje Katnić-in. Ato ishin zyra të vogla të krimit të organizuar, të mbushura me autorë dhe bashkëpunëtorë të grupeve kriminale të organizuara që nuk i mbronin interesat e shtetit apo të qytetarëve, por punonin për grupe të caktuara interesi ose grupe kriminale të organizuara“, thotë gazetarja malazeze Jelena Jovanović.

Përshtypja është se, ndërsa përparon drejt BE-së, Mali i Zi dëshiron t’i dëshmojë familjes evropiane se nuk bën më kompromis me krimin. Në fund të nëntorit, Prokuroria Speciale e Shtetit ngriti aktakuzë kundër Jelena Perović, ish-drejtoreshës së Agjencisë për Parandalimin e Korrupsionit. Perović, dyshon prokuroria, paguante orë shtesë fiktive, keqpërdorte makinat zyrtare dhe udhëtimet, falsifikonte dokumente vizash dhe paguante faturat e telefonit të familjes së saj. Ajo ishte në arrest shtëpiak.

Me urdhër të Prokurorisë Speciale të Malit të Zi, e cila drejtohet nga Vladimir Novović prej dy vitesh, në vitin 2023 u arrestuan 65 persona, përfshirë 12 punonjës të Drejtorisë së Policisë dhe një anëtar të Agjencisë së Sigurisë Kombëtare. Gjatë vitit 2023, 14 persona u ndoqën penalisht për korrupsion të nivelit të lartë me dyshimin për kryerjen e 13 veprave penale.

Shumë zhurmë për asgjë

Por ajo që e dallon Ballkanin nga Evropa kur bëhet fjalë për ndjekjen e krimit dhe korrupsionit të nivelit të lartë është se shumë raste përfundojnë në stilin „shumë zhurmë për asgjë“.

I tillë është shembulli i Maqedonisë, ku shumë emra të mëdhenj shpëtuan falë ndryshimeve të Kodit Penal që i ulën dënimet për shpërdorim detyre dhe për bashkim kriminal. Kjo çoi në parashkrimin e çështjeve dhe në lirimin e disa ish-funksionarëve që ishin në gjykim. Mes tyre ishin i arratisuri i njohur, ish-kryeministri Nikolla Gruevski, dhe ish-shefi i policisë sekrete dhe kushëriri i tij Sasho Mijallkov, figurat më të fuqishme të qeverisë së mëparshme të VMRO-DPMNE-së. Ata u ndoqën penalisht për blerjen e paligjshme të një Mercedesi luksoz – për të cilin, meqë ra fjala, ish-ministrja e Punëve të Brendshme Gordana Jankulloska vuajti dënim me burg – për rrënimin e paligjshëm dhe hakmarrës të ndërtesës së një rivali politik, për pastrim parash gjatë ndërtimit të monumenteve në Shkup, për përvetësim të paligjshëm të pronës, dhe për megarastin e përgjimit të më shumë se 20.000 qytetarëve, opozitarëve, gazetarëve dhe biznesmenëve. Gruevski iku në Hungari, ku mori azil dhe jeton edhe sot, siç u përmend më lart, duke i lënë pas hekurave bashkëpunëtorët e tij më të ngushtë, ministren e Punëve të Brendshme dhe ministrin e Transportit Mile Janakieski; sot ai njihet për postimet e gjata në Facebook në të cilat e paraqet veten si të pafajshëm dhe viktimë të qeverisë së mëparshme të LSDM-së rivale.

„Shumë pak raste që përfshijnë korrupsion të nivelit të lartë kanë përfunduar në gjykatë. Kjo ishte rezultat i shumë rrethanave, si ngadalësia e gjykatave dhe e prokurorëve, kohëzgjatja e gjatë që shkakton parashkrimin, dhe ndonjëherë dobësitë në vetë procedurën që bëjnë që rastet të zgjasin tepër, përdorimi i mjeteve juridike dhe kthimi i rasteve për rigjykim, gjë që nuk mund të ndalohet, sepse këto të drejta parashikohen si në Kodin Penal, ashtu edhe në Kushtetutë“, thotë Bllagoja Pandovski nga Transparency International Maqedoni.

Deklaratën e Pandovskit e konfirmon rasti i ish-ministrit maqedonas të Mbrojtjes dhe më vonë kryeministrit Vllado Buçkovski, i cili u akuzua dhe u gjykua për prokurimin e pjesëve të tankeve dhe mori disa aktgjykime me burg, njëri prej tyre i formës së prerë, por dënimi nuk u ekzekutua kurrë për shkak të (keq)përdorimit të mjeteve juridike të jashtëzakonshme dhe lojërave të tjera që i lejuan, sinqerisht, sundimit të ligjit t’i tregohej gishti i mesëm.

Arti i shmangies së ligjit përmes marrjes së një funksioni të ri është specialitet edhe në Shqipëri. Më shumë se 10 vjet më parë atje „shpërtheu“ një video që tregonte Ilir Metën dhe bashkëpunëtorin e tij duke diskutuar për shuma të mëdha parash, korrupsion dhe ndikim mbi sistemin gjyqësor. Socialistët, të udhëhequr nga Edi Rama, e përdorën për të thirrur një protestë. Demonstratat u kthyen në të dhunshme, duke përfunduar me vdekjen e katër qytetarëve në Tiranë.

Megjithatë, dy vjet pas kësaj tragjedie, Partia Socialiste doli dhe fitoi zgjedhjet parlamentare në koalicion me Lëvizjen Socialiste për Integrim të Metës, duke e emëruar Metën kryetar të Kuvendit.

Në vitin 2017, pasi Partia Socialiste fitoi zgjedhjet pa partnerë koalicioni, kryeministri Edi Rama i ofroi Metës postin e Presidentit të Republikës së Shqipërisë. Meta ia dorëzoi drejtimin e partisë së tij bashkëshortes Monika Kryemadhi dhe u bë president.

Sot, kur Ilir Meta më në fund është bërë shënjestër e hetuesve, bashkëbiseduesi ynë Zef Preçi, Qendra për Kërkime Ekonomike e të cilit monitoron gjithashtu korrupsionin në Shqipëri, thotë se hetimet në vazhdim duhet të nxitin përgjegjshmëri më të madhe publike.

„Fakti që disa liderë të lartë politikë, ministra, ish-ministra, një ish-president dhe shumë zyrtarë të lartë të pushtetit vendor – kryesisht të kontrolluar nga shumica aktuale – janë nën hetim, disa janë dënuar dhe të tjerë janë në fund të hetimit, duhet t’u shërbejë qytetarëve si mënyrë për t’i kuptuar më mirë problemet e qeverisjes së keqe, kostot e korrupsionit dhe korrupsionin politik të lidhur me zgjedhjet. Njëkohësisht, duhet të nxisë përgjegjshmëri më të madhe publike“, na tha ai.

Në Shqipëri, edhe ish-kryeministri dhe ish-presidenti Sali Berisha është akuzuar për korrupsion, gjoja me partnerë nga familja e tij më e ngushtë.

Rasti ka të bëjë me privatizimin e tokës dhe ndërtesave në Tiranë nga pesë familje pronare. Toka më vonë u shndërrua në komplekse banimi. Sipas Prokurorisë së Posaçme, Berisha, si kryeministër, favorizoi dhëndrin e tij Jamarbër Malltezi dhe investitorin Fatmir Bektashi duke miratuar ligje dhe rregullore të përshtatura për nevojat e pesë familjeve pronare të tokës. Prokuroria e përfundoi hetimin në tetor 2024, dhe çështja pret gjykimin në Gjykatën kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar.

Mes „peshqve“ më të vegjël në Shqipëri, nëse mund të quhen fare kështu, ligji ka në shënjestër protagonistët e skandalit me tre inceneratorët në Tiranë, Fier dhe Elbasan, i njohur edhe si „skandali i dekadës“. Në kuadër të këtij hetimi, u lëshua urdhër arresti për zëvendëskryeministrin dhe ministrin e Ekonomisë Arben Ahmetaj me akuzat për korrupsion, pastrim parash dhe fshehje të pasurisë. Megjithatë, Ahmetaj iku vetëm disa ditë para kërkesës së prokurorisë dhe mbetet në liri në Zvicër, ku mori azil. Në lidhje me këtë skandal, ish-ministri i Mjedisit Lefter Koka u dënua me 10 vjet burg për korrupsion, pastrim parash dhe shpërdorim detyre nga Gjykata kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar. Nën hetim është edhe kryetari i Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, për rolin e tij në nënshkrimin e kontratës për inceneratorin e Tiranës.

A ka presion apo jo?

Temë e vazhdueshme në vendet e Ballkanit Perëndimor, dhe më gjerë në rajon, është ndërthurja mes politikës dhe gjyqësorit, e cila çon në mosbesim ndaj prokurorëve dhe gjykatësve. Por megjithëse provat janë para syve të të gjithëve, provimi ligjor është i vështirë, dhe kështu njerëzit shohin me zhgënjim se si aferat kriminale nuk marrin epilog.

Në Maqedoni, vendi ku, me miratim politik për ndryshimet e Kodit Penal, mbetën të lirë autorë të shumtë krimesh që mbanin funksione të larta, tani në Prokurorinë Publike Shtetërore është ngritur një departament i veçantë ku prokurorët mund të denoncojnë presione. Por, çuditërisht, nuk ka pasur denoncime të tilla.

„Deri tani në departament nuk janë dorëzuar denoncime formale, por ka disa informacione për përpjekje për ndikim të tërthortë të cilat, theksojmë, nuk vijnë nga strukturat politike. Të gjitha këto informacione merren jashtëzakonisht seriozisht dhe do të kontrollohen në mënyrë që të trajtohen me kohë dhe në mënyrë të përshtatshme. Prokurorët publikë veprojnë kundër të gjithë autorëve të krimeve dhe, sa herë që ka prova të mjaftueshme për të mbështetur dyshimet, i sjellin para drejtësisë pavarësisht pozitës së tyre në strukturat shoqërore dhe politike“, na tha Prokuroria.

A e beson dikush këtë? Epo, kjo është krejt tjetër pyetje.

Kjo pasqyrë e rasteve që veçuam është vetëm një pikë në oqeanin e korrupsionit dhe krimit të nivelit të lartë në rajon. Fakti që lista përfshin funksionarë nga maja e piramidës tregon se ose ata nuk kanë frikë nga ligji, ose se organet hetuese janë servile ndaj politikës dhe pushtetit që buron prej saj.

Këtë përmbajtje e përgatiti Instituti për Studime të Komunikimit.

Gazetarë: Sonja Kramarska, Aleksandra Mudreša (Mali i Zi), Jona Plumbi (Shqipëri), Ivor Fuka (Kroaci)

Kameramanë: Nake Batev, Sllagjan Fatiq

Histori të lidhura (në maqedonisht)

Gjyqësori ballkanik: Përjashtoni gjykatësin që nuk ju pëlqen

„Uotergejti“ maqedonas 10 vjet më vonë: I gjykuar, i pazgjidhur, i harruar

Ky artikull është përkthyer nga maqedonishtja me ndihmën e inteligjencës artificiale (IA). Versioni origjinal në maqedonisht është i disponueshëm këtu.